خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 10021
۱۴۰۰/۰۲/۲۳ - ۱۴:۴۸

از دوخت کیسه برکت تا مراسم حنابندان/ مردم سیستان و بلوچستان برای عید فطر چه رسوماتی دارند؟

از دوخت کیسه برکت تا مراسم حنابندان/ مردم سیستان و بلوچستان برای عید فطر چه رسوماتی دارند؟
آیین‌ها و سنت‌های اسلامی به‌ویژه در ماه مبارک رمضان در سیستان و بلوچستان، از جایگاه برجسته فرهنگی و اجتماعی برخوردار است که از زمان‌های قدیم، نسل به نسل منتقل‌شده‌اند و امروزه نیز مردم بسیاری در استان به آیین‌ها و سنت‌های خود پایبند مانده‌اند که در این گزارش به آن پرداخت‌هاییم.

به گزارش اس.بی پرس، عید فطر در سیستان و بلوچستان جلوه بزرگی از همدلی و اتحاد میان مسلمانان شیعه و سنی است. عید سعید فطر بر اساس روایات معصومین (ع) یکی از چهار عید مهم مسلمانان در کنار اعیاد قربان، غدیر و مبعث شناخته می‌شود. در این روز که هم‌زمان با اولین روز ماه شوال است، مسلمانان به اعمال عبادی خاص مثل نماز جماعت این روز شریف مشغول می‌شوند تا مزد معنوی یک ماه روزه‌داری خویش را از خداوند متعال دریافت کنند؛ ازاین‌رو در روایات به‌روز عید فطر یوم‌الجوایز می‌گویند.

 

در ابتدای این روز فرخنده مسلمانان این استان، به اقامه نماز عید فطر در مصلی های شهر خود می‌پردازند تا بتوانند از ثواب و نعمت‌های این روز عزیز بهره‌مند شوند. حضرت علی (ع) نیز در روایات اشاره به این روز بزرگ نموده و می‌فرمایند: «اَلا وَ اِنَّ هذَا اَلیَومَ یَومٌ جَعَلَ اللهُ لَکُم عیداً و جَعَلَکُم لَهُ اَهلاً فَاذکُروُا اللهَ یُذَکِّرُکُم وَ کَبِّروُهُ وَ عَظِّموُهُ وَ سَبِّحوُهُ وَ مَجِّدوُهُ وَ ادعُوهُ یَستَجیبُ لَکُم.»(آگاه باشید، این روز برای شما عید قرار داده شده است، و شمارا اهل این روز قرار داده، پس خدا را یاد کنید تا او هم شمارا به یاد آورد، و او را تکبیر و تعظیم و تسبیح و تمجید کنید و در این روز دعا کنید تا خداوند دعای شمارا به اجابت برساند.)

 

آیین‌ها و سنت‌های اسلامی به‌ویژه در ماه مبارک رمضان در سیستان و بلوچستان، از جایگاه برجسته فرهنگی و اجتماعی برخوردار است که از زمان‌های قدیم، نسل به نسل منتقل‌شده‌اند و امروزه نیز مردم بسیاری در استان به آیین‌ها و سنت‌های خود پایبند مانده‌اند و اندک مردمی نیز این آیین‌ها را در گوشه خاطرات خود جای گذاشته و به فراموشی سپرده آمد.

 

 

سنت‌های عید فطر در سیستان

مردم منطقه سیستان در شمال این استان نیز عید سعید فطر را با جشن و سرور و شکرگزاری به درگاه خداوند گرامی می‌دارند و برای این عید عزیز و فرخنده از چند روز قبل تدارک می‌بینند. زنان محلی سیستان قبل از رسیدن عید نان، شیرینی و کلوچه خرمایی مخصوص محلی سیستان را تهیه می‌کنند تا از مهمانان خود به بهترین نحو ممکن پذیرایی به عمل‌آورند.

 

مردم سیستان برای استقبال از عید سعید فطر لباس‌های نو محلی خود را بر تن می‌کنند و با ظاهری آراسته به دیدوبازدید می‌روند و در مجامع حضور می‌یابند. دیدوبازدید و صله‌رحم یکی از باورها و رسوم خاص مردم این منطقه است و عید را فرصت مغتنمی برای کنار گذاشتن کدورت‌ها و آشتی دادن افراد می‌دانند، معمولاً در این روز اعضای کوچک‌تر فامیل به منزل بزرگ‌ترها می‌روند و از بزرگ‌ترهای خود عیدی می‌گیرند.

 

 

از دیگر رسم و رسوم‌های مردم این منطقه حضور بر سر مزار درگذشتگان است. مردم سیستان در روز عید فطر در مزار در گذشتگان خود حاضر می‌شوند و عید را به آن‌ها تبریک می‌گویند و با پخش کردن خرما، کلوچه‌ها و نان‌های محلی بر سرمزار آن‌ها، از درگاه ایزد متعال طلب مغفرت و آمرزش برای درگذشتگان خود می‌کنند.

 

 

دوخت کیسه برکت

دوختن کیسه برکت نیز از قدیمی‌ترین رسومات منطقه سیستان به شمار می‌رود به‌طوری‌که بزرگان روستاها و طوایف، چه مرد و چه زن با دوختن یک کیسه به جمع‌آوری نذورات، کفاره و فطریه مردم مشغول می‌شوند تا آن‌ها را در اختیار فقرا و نیازمندان قرار دهند.

 

همچنین عده‌ای از مردم با تهیه و بسته‌بندی آجیل مشکل‌گشا بعد از نماز مغرب روز عید به‌قصد نیت و طلب حاجت به مسجد می‌روند و پس از اقامه نماز مغرب بین زنان نمازگزار تقسیم می‌کنند.

 

 

دیگ بار و کاسه آرَک و بَرَک

یکی دیگر از سنت‌های مردم سیستان در این روز مبارک قربانی کردن است. هر خانواده‌ای به‌اندازه توان خود مرغ، خروس یا گوسفندی قربانی می‌کند و با گوشت آن به پختن آبگوشت محلی می‌پردازد که به این کار «دیگ بار» می‌گویند. پس از پختن آبگوشت به پخش آن میان همسایه‌ها، ایتام و مستمندان می‌پرداختند. به این سنت «کاسه آرَک و بَرَک» می‌گویند که قدمتی بیشتر از هزار سال در این منطقه دارد. ارَک و برَک در گویش مردمان سیستان به معنای «آوردن و بردن» است. مردمان منطقه سیستان بر این عقیده‌اند که از هر اجاق یا تنوری که اهل خانه در آن غذا می‌پزند دودی که بلند می‌شود تا هر شعاعی که آن دود می‌رود، اهل خانه مقید هستند تا برای همسایگان خود کاسه‌هایی از غذایشان را به‌عنوان هدیه و یا نذری ببرند.
 

در این ایام مراسم شادباش نیز برگزار می‌شود که با موسیقی و رقص محلی همراه است.

 

 

سنت‌های عید فطر در بلوچستان

عید فطر نیز در بین مردمان جنوبی سیستان و بلوچستان از جایگاه بالایی برخوردار است به‌طوری‌که قوم بلوچ و برادران اهل سنت این عید را یکی از اعیاد بزرگ اسلام می‌دانند و سه روزبه جشن و شادمانی می‌پردازند.

 

بازارهای سیستان و بلوچستان علی‌الخصوص بازارهای محلی بلوچی در روزهای منتهی به عید فطر شلوغ‌ترین و پرترافیک‌ترین ایام را می‌گذرانند وزنان و مردان بلوچ برای این روز بهترین و نوترین جامه‌ها و کفش را تهیه می‌کنند.

 

 

معمولاً زنان بلوچ از چند روز قبل از عید فطر برای خرید پارچه و تهیه «زی‌آستون» در انواع طرح‌ها و رنگ‌های مختلف به بازار می‌روند تا با دوختن لباس‌های زیبا و چشمگیر محلی در این روز بزرگ در مجامع حاضر شوند و به دیدار با خانواده و اقوام و صله‌رحم بپردازند.

 

 

مراسم حنابندان

 مراسم حنابندان یکی از بزرگ‌ترین آئین‌های زیبای منطقه بلوچستان در عید فطر است. در این آئین که در شب‌پایانی ماه مبارک رمضان برگزار می‌شود زنان بلوچ با تهیه حنا، دست‌وپاها را با نقش و نگارهای زیبا منقوش می‌کنند و آماده برگزاری عید فطر می‌شوند. معمولاً این کار توسط فردی که در این زمینه مهارت دارد انجام می‌شود.

 

 

همچنین پخت خوراکی‌ها و غذاهای مخصوص عید نمونه دیگری از سنت‌های قدیمی است که در بلوچستان نوعی شیرینی رشته‌ای باریک با آرد برنج درست می‌شود که مردم آن را دم می‌کنند و آب شکر در آن می‌ریزند و در صبح روز عید می‌خورند.

 

 

طلب بخشش

در صبح روز عید فطر مردان بلوچ بالباس‌هایی سفید برای برگزاری نماز عید فطر حاضر می‌شوند زیرا معتقدند البسه سفید و تمیز سبب دور شدن شیطان و بدی‌ها از آنان می‌شود. آن‌ها جهت اقامه نماز جماعت به عیدگاه می‌روند و کودکان و نوجوانان نیز به تبعیت از بزرگان خویش در نماز این عید بزرگ شرکت می‌کنند.

 

مردم بلوچستان معتقدند که اگر کسی در طول سال مرتکب خطایی شده باشد و یا کسی را رنجانده باشد، با طلب حلالیت در عید فطر در پیشگاه خداوند متعال بخشیده خواهد شد. به همین خاطر پس از پایان نماز عید فطر، نمازگزاران همدیگر را در آغوش می‌گیرند و فرارسیدن عید را به یکدیگر تبریک می‌گویند و اگر کسی را رنجیده باشند از وی طلب بخشش و حلالیت می‌کنند.

 

مردم بلوچستان معمولاً سه روز را پس از ماه مبارک رمضان برای عید فطر در نظر می‌گیرند و معتقدند اگر کسی نتوانست اقوام و آشنایان خود را در روز اول عید ملاقات کند، برای تبریک گویی و حلالیت طلبی تا سه روز فرصت دارد.

 

در ایام عید فطر، مردم بلوچستان نیز کسب‌وکار خود را تعطیل می‌کنند و به دیدوبازدید از بزرگ‌ترها و عیادت بیماران می‌پردازند. اگر آن‌ها فردی از نزدیکان خود را ازدست‌داده باشند، برای دلداری به بازماندگان وی به منزلشان می‌روند و برای بازماندگان طلب صبر و شکیبایی می‌کنند.

 

 

گزارش از کوثرجهانی خبرنگار اس.بی پرس در زاهدان

 

انتهای پیام/

منبع : sbpress.ir

نظرات شما

capcha