خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 11436
۱۴۰۰/۰۶/۲۳ - ۱۳:۲۸

عبور از بی‌آبی بایسته‌ برای سیستان

عبور از بی‌آبی بایسته‌ برای سیستان
کارشناسان برای حل معضل بی‌آبی و کم‌آبی در منطقه سیستان شاهراه‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدتی را پیش‌بینی کرده‌اند که اجرای هرکدام از این موارد راهی برای عبور این منطقه از بحران خشک‌سالی است.

به گزارش اس.بی پرس، در کشورمان وضعیت آب و کمبودهایش تا حدود بدیهی است و خیلی از ما می‌دانیم وقتی باران نبارد و منابع آبی موجود حفظ نشود و از دست رود آبی نمی‌ماند آبی که نبض حیات بوده و تحول و توسعه‌ بدونش امکان‌پذیر نیست و نخواهد بود.


 این نبود و کمبود آب این روزها در بعضی جاهای کشورمان پررنگ‌تر شده جاهایی که روزگاری رودخانه‌های پرآبش محل شکل‌گیری تمدن‌های باسابقه‌ای بود جایی به نام سیستان در شمال سیستان و بلوچستان که به علت نوسانات شدید آب هیرمند با منشأ انسانی یا طبیعی، خشک‌سالی‌های پی‌درپی و کمبود نزولات آسمانی و درنهایت خشک شدن تالاب بین‌المللی هامون موج گسترده‌ای از مهاجرت‌های روزافزون، بیکاری و آسیب جدی معیشت مردم منطقه را تجربه کرده است.


 بحران کم‌آبی و بی‌آبی در سیستان از چالش‌های قدیمی این منطقه است زندگی مردم این خطه چنان وابسته به هامون‌هاست که بدون وجود این روزنه فقر، بدبختی، انحرافات اجتماعی و مهاجرت کمترین پدیده قابل‌مشاهده است ازاین‌رو در این مقطع تاریخی که حیات اجتماعی و اقتصادی بشریت از بحران نبود آب پایدار رنج می‌برد و تالاب بین‌المللی هامون و گستره آبی‌رنگش در حال تبدیل به خاطره‌ی کم‌رنگ در ذهن‌های ماست ضرورت دارد فکری و کاری انجام شود تا مردم منطقه سیستان مجبور به تحمل آسیب‌ها نباشند کارها و اقداماتی که بتواند عوامل بروز این بحران مانند پایبند نبودن دولت افغانستان به تعهدات خود در راستای پرداخت حق‌آبه ایران از هیرمند، انتقال آب آشامیدنی مخازن چاه نیمه به شهر زاهدان، استفاده از روش‌های سنتی آبیاری با اسراف زیاد آب و میزان تبخیر بالا را کنترل کند.


 این گزارش با در نظر گرفتن شرایط آبی منطقه سیستان راهکارهایی که در طول چندین سال برای حل معضل آبی این منطقه از سوی کارشناسان ارائه‌شده را بررسی می‌کند.


حق آب‌های برای سیستان
سیستان با هامون خشک و بدون اطمینان از داشتن آب نمی‌تواند ثبات اقتصادی و اجتماعی خود را حفظ کند زندگی مردم این منطقه وابسته به هامونی است که  قرن‌ها میزبان هیرمند بوده هیرمندی که رهاسازی حق آبه‌اش برای مردم سرزمینمان از سوی منشأ انسانی کشور همسایه در ۲ دهه گذشته با خطر روبرو شد خطری که به گفته مدیرعامل آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان در صورت  عدم تحقق  این حق‌آبه ذخایر منابع آبی یک‌میلیون نفر در ۹۵۱ شهر و روستای سیستان و زاهدان مرکز استان را نگران‌کننده کرده به‌طوری‌که در صورت ادامه این شرایط با بحران جدی بی‌آبی روبه‌رو خواهد شد.


علیرضا قاسمی افزود: تا زمانی که تالاب‌ها پرآب بود روستاهای سیستان و بلوچستان گرفتار کم‌آبی نبود و شغل و معیشت مردم رونق داشت اما هم‌اینک شاهد خشکی آن‌ها هستیم و با توجه به فشار خشک‌سالی و مشکلات عدیده وضعیت آبی منطقه باید تلاش‌ها برای دریافت حقابه هیرمند به‌عنوان حق مردم ایران بیشتر شود.


فدا حسین مالکی رئیس فراکسیون مرزنشینان مجلس در همین رابطه به رسانه‌ها گفته است: دریاچه هامون که بین ۲ کشور ایران و افغانستان مشترک است به‌عنوان یکی از هفت تالاب زیبا و تأثیرگذار بین‌المللی می‌تواند صنعت توریسم و اشتغال پایدار را برای هر ۲ کشور ایجاد کند و دولت افغانستان بایستی نگاه ویژه به دریاچه هامون داشته باشد.


وی افزود: ۲ کشور باید در فضای دوستانه و با رعایت قوانین بین‌المللی تعریف جداگانه نسبت به هیرمند و هامون داشته باشند، هیرمند موضوع دوجانبه این ۲ کشور است که باید بر اساس معاهدات حقوقی، در تمامی فصول سال آب در منطقه سیستان جاری باشد و دریاچه هامون نیز یک موضوع بین‌المللی است که باید موردتوجه بین‌المللی به‌ویژه افغانستان باشد.


اوایل شهریور سالاری رئیس‌جمهوری دولت سیزدهم در نخستین سفرش به سیستان بر این حق‌آبه به‌عنوان یکی از راهکارهای حل مشکلات کم‌آبی این منطقه تأکید کرد و دراین‌ارتباط گفت: مسئله حق‌آبه هیرمند حقی متعلق به این مردم است از این حق نه ما می‌گذریم و نه مردم از آن خواهند گذشت در این زمینه ما نیازمند دیپلماسی فعالی هستیم که این حق مسلم مربوط به مردم منطقه احیا شود.


حیاتی به عمق آب‌های ژرف
با توجه به بحران کم‌آبی در منطقه سیستان راهکارهای متعددی برای رفع این بحران ارائه‌شده که یکی از آن‌ها اکتشاف و استفاده از منابع آب‌های غیرمتعارف همچون آب‌های ژرف (استحصال از عمق زمین) برای مصارف مختلف است.


نماینده مردم حوزه انتخابیه زابل در مجلس شورای اسلامی و بنیان‌گذار آب‌های ژرف ایران نیز بابیان اینکه یکی از راه‌های رسیدن به آب پایدار و نجات سیستان و بلوچستان از کم‌آبی ایجاد چاه‌های آب‌ ژرف در منطقه است گفت: آب‌های ژرف بسیار خوبی برای کشاورزی و آشامیدنی در سیستان وجود دارد و نظر من این است که همگان کمک کنند تا حداقل ۱۰۰ حلقه چاه ایجاد شود.


حبیب‌الله دهمرده افزود: پیش‌بینی می‌شود در فاز نخست با مطالعاتی که وجود دارد حدود ۱۰ تا ۱۵ چاه ژرف ایجاد شود زیرا حفر هر چاه تنها ۲ هفته تا ۲۰ روز طول می‌کشد تا به مرحله بهره‌برداری برسد.


وی بابیان اینکه امید می‌رود روزی حتی به کشور افغانستان نیز آب بدهیم ادامه داد: اگر مخالفت‌ها نبود سه سال قبل چنین حجم آبی(آب ژرف) را داشتیم و فرصت از دستمان نمی‌رفت و فرصت سوزی یکسری عناصر که انتظار آن را نداشتیم سرعت کار را به تأخیر انداخت.


 رئیس‌جمهوری نیز در سفر اخیر خود به منطقه سیستان به موضوع آب چاه‌های ژرف اشاره کرد و گفت: یکسری طرح‌های زودبازده مثل استفاده از فناوری آب ژرف وجود دارد که امروز سه تا چهار چاه ژرف در این منطقه حفرشده است و می‌تواند افزایش این چاه‌ها آب را به دست مردم برساند.


انتقال آب از دریای عمان
به گفته کارشناسان طرح انتقال آب از دریای عمان به شهرهای مختلف سیستان و بلوچستان راهی برای رهایی از مشکلات خشک‌سالی و کم‌آبی در این مناطق است و می‌تواند به افزایش اشتغال، توسعه، آبادانی و افزایش تولید و جان گرفتن دوباره صنایع کمک کند طرحی انتقالی که احمدعلی موهبتی استاندار سابق سیستان و بلوچستان با اشاره به آن گفته بود:  دولت در جنگ اقتصادی توجه ویژه‌ای به شرق کشور دارد به همین منظور برای طرح بزرگ انتقال آب در حال برنامه‌ریزی دقیق است و با این اقدام شاهد رونق تولید، جان گرفتن صنعت، کشاورزی و تأمین آب آشامیدنی ساکنان این مناطق خشک و کم‌ آب خواهیم بود.


معاون طرح و توسعه شرکت آب منطقه‌ای سیستان و بلوچستان نیز درباره طرح انتقال آب از دریای عمان گفت: رسیدن به اهداف و چشم‌انداز توسعه شرق کشور تنها در صورت تأمین منابع آبی قابل‌قبول و پایدار عملی خواهد بود.


شهرام دهمرده افزود: به دلیل نبود منابع آبی جدید و قابل استحصال در چنین مقیاسی در منطقه و حتی حوضه‌های مجاور داخلی چشم‌انداز تأمین این ماده حیاتی در آینده بسیار تیره‌تر از وضعیت فعلی پیش‌بینی می‌شود که باید با نگاهی بلندپروازانه افق جدیدی برای نسل‌های آینده ترسیم شود که یکی از مهم‌ترین گزینه‌های تأمین آب جدید در این حجم استفاده از منابع آبی پایدار دریای عمان است.


وی ادامه داد: در افق سال ۱۴۲۰ معادل ۸۵۶ میلیون مترمکعب میزان کمبود آب سیستان و بلوچستان است که تأمین ۷۵۵ میلیون مترمکعب از این حجم از محل طرح انتقال آب دریای عمان برنامه‌ریزی‌شده است.


 رئیس‌جمهوری هم به انتقال آب دریای عمان به منطقه سیستان اشاره کرد و گفت: برای حل مشکل آب راهکار وجود دارد یکسری راهکارهای طولانی‌مدت مثل انتقال آب از دریای عمان از این موارد است.


 معاون محیط‌زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست کشور نیز ۲ ماه پیش در کنفرانس ملی «رویین‌تن سازی سیستان» که در زابل برگزار شد گفت: وابستگی آب آشامیدنی از محل چاه نیمه‌ها باید حذف شود و طرح انتقال آب از دریای عمان به منطقه سیستان باید به‌سرعت اجرایی تا نگرانی آب آشامیدنی در منطقه برداشته شود.


چاه نیمه‌ها
گودی‌های طبیعی در منطقه سیستان وجود دارد که وقتی رودخانه هیرمند پر آب می‌شود آب را از رودخانه به‌وسیله کانال‌ها منحرف کرده و وارد این گودی‌ها می‌کنند تا برشود هم‌اینک چهار چاه نیمه در این منطقه وجود دارد این چاه نیمه‌ها حجم بالایی دارند و به‌طور مثال مجموع احجام این چاه‌ها بیش از یک میلیارد مترمکعب است و  ساخته‌شده تا در زمان پرآبی رودخانه هیرمند یا وقوع سیلاب‌ها قبل از این‌که وارد هامون‌ها شوند آب به سمت این گودی‌ها منحرف شود.


به علت خشک شدن تالاب بین‌المللی هامون و حق آبه‌ای که داده نشد از هیرمند یگانه منبع آبی منطقة سیستان یعنی همان ذخیره‌گاه‌های چاه نیمه مسیر بالا و پایین زیادی از بی‌آبی و کم‌آبی طی کردند که نماینده مردم حوزه انتخابیه زابل در مجلس شورای اسلامی دراین‌ارتباط گفت: هم‌اینک چاه نیمه‌های یک و سه که تأمین‌کننده آب آشامیدنی روستاهای منطقه سیستان و شهر زاهدان هستند با کاهش شدید آب مواجه شدند.


حبیب‌الله دهمرده بابیان این که ضروری است تا با اتخاذ تصمیمات لازم این مشکل هر چه سریع‌تر حل شود تا در آینده با تنش آبی مواجه نشویم ادامه داد: در این خصوص باید کار لایروبی چاه نیمه‌ها انجام شود و آب از چاه نیمه چهار به چاه نیمه سه و از چاه نیمه ۲ به چاه نیمه یک پمپاژ تا این مشکل فعلاً رفع شود.


 این نماینده مجلس با اشاره به اینکه برای لایروبی و پمپاژ آب به ۶ میلیارد تومان اعتبار نیاز است که برای تأمین این اعتبار مکاتبات لازم انجام‌شده است تأکید کرد: انتظار می‌رود با همکاری مسئولان و دولت این اعتبار هرچه سریع‌تر تأمین شود تا بتوانیم از تنش آبی در آینده جلوگیری کنیم.


رئیس‌جمهوری نیز یکی از راهکارهای حل مشکل آب منطقه سیستان را چاه نیمه‌ها عنوان کرد و گفت: راه‌حل بسیار کوتاه‌مدت هم وجود دارد و آن اینکه ما از ظرفیت چاه نیمه‌ها استفاده کنیم سریعاً آقای استاندار، آقای فرماندار، مسئولان آب در منطقه نسبت به حفظ آبی که در چاه نیمه‌ها موجود است اقدام کنند.


آیت‌الله سید ابراهیم رئیسی ادامه داد: مسئولان این آب چاه نیمه‌ها را به مخازن منتقل کنند و این انتقال برای مدت قابل‌توجهی مشکلات مردم را حل می‌کند.


اجرای طرح انتقال آب به ۴۶ هزار هکتار از زمین‌های کشاورزی دشت سیستان نور امید دیگری برای ماندگاری مردم در منطقه است که البته این طرح نیز نیازمند تأمین آب از چاه نیمه‌هاست و در صورت تأمین آب موردنیاز این طرح و تغییر الگوی کشت می‌توان به رونق و سرسبزی دوباره سیستان امیدوار شد.


به گفته کارشناسان ۶۰ میلیون مترمکعب حق آبه هامون از چاه نیمه‌ها که همه‌ساله در سه مرحله رهاسازی می‌شود شاید در کوتاه‌مدت بخش کوچکی از مشکل هامون را برطرف کند اما این طرح نیز هدر دادن آب چاه نیمه‌هاست زیرا با توجه به خشکی چندساله بستر هامون و بادهای شدید ۱۲۰ روزه، آب رهاشده از چاه نیمه‌ها را در اندک زمانی تبخیر یا جذب زمین می‌کند و تأثیر چندانی بر رفع مشکل خشک‌سالی ندارد.


سفر رئیس‌جمهوری به سیستان و تأکید ایشان بر تأمین آب موردنیاز منطقه با اجرای طرح‌های کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت مردم را امیدوار به آینده روشن کرده است و در صورت تحقق این طرح‌ها وابستگی به هیرمند کاهش‌یافته و توسعه و پیشرفت منطقه و تأمین معیشت مردم مرزدار و ولایت مدار سیستان را نوید می‌دهد.

 

انتهای پیام/

 

منبع : irna.ir

نظرات شما

capcha

داغ های مجازی

همچنان یکی از بیشترین حقوق‌های تاریخ فوتبال را دریافت

میزان دارایی کریس رونالدو لو رفت

مراقب تبلیغات دروغین مجرمان سایبری باشید

هشدار پلیس به نصب برنامه از گوگل

به اتهام قتل پدرخوانده‌اش

حمید صفت تسلیم رأی دادگاه شد