خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 11935
۱۴۰۰/۰۷/۱۶ - ۱۳:۳۴

پرداخت ۱۵۰۰ میلیارد یارانه پنهان/ راهکار اصلاح یارانه نقدی و بنزین

پرداخت ۱۵۰۰ میلیارد یارانه پنهان/ راهکار اصلاح یارانه نقدی و بنزین
در شرایطی پرداخت یارانه‌های پنهان ارقام سنگین‌تری را در گذر زمان به خود اختصاص داده و از ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان عبور کرده است که هنوز برنامه جدی برای اصلاح این روند در دستور کار قرار ندارد. بااین‌حال، مرکز پژوهش‌های مجلس در تازه‌ترین بررسی خود چند راهکار برای اصلاح سیاست‌های حمایتی مطرح کرده که جریان پرداخت یارانه نقدی و به‌ویژه یارانه بنزین و مجوز مبادله سهمیه بنزین خانوار در بازار را موردتوجه قرار داده است.

به گزارش اس.بی پرس، سال‌هاست که قرار است ساختار بودجه ایران اصلاح شود و در چند سال اخیر نیز مورد تأکید ویژه رهبری بوده ولی درنهایت آنچه پیشرفت باوجود طرح‌ها و برنامه‌های ارائه‌شده از سوی دولت و مجلس، همچنان بودجه‌هایی که از سوی دولت پیشنهاد و مجلس آن را مصوب می‌کند به بودجه‌ای با ساختار اصلاح‌شده تبدیل نشده است و ایرادات از وابستگی به نفت، منابع ناپایدار، هزینه‌های مدیریت نشده تا اوضاع نابسامان یارانه‌های پنهان و آشکار پابرجاست.

 

بودجه اصلاح نشد و ایرادات پابرجاست

دولت گذشته باوجوداینکه پارها از اقدام برای اصلاح ساختار بودجه سخن گفته بود، بودجه‌هایش نشانی از این اصلاح نداشت و در سال‌های اخیر کسری بودجه به هر دلیلی از همان ابتدای سال از چالش‌های مهم دولت بود و راهکار خود برای کسری‌های عمدتاً تا مرز ۲۰۰ هزار میلیارد و بالاتر را تأمین منابع از صندوق توسعه ملی، استقراض از بانک مرکزی و از سال گذشته فروش اوراق بدهی قرارداد که با توجه به ناپایداری منابع، نتایج منفی ازجمله تورم بر اقتصاد برجای گذاشت، روال معیوبی که برای امسال هم تکرار شد و بودجه ۱۴۰۰ که برآوردهایی از کسری ۳۰۰ هزارمیلیاردی آن وجود داشت، بخش زیادی از منابع آن در چند ماه اول امسال از تنخواه بانک مرکزی و به عبارتی استقراض از این بانک تأمین شد.

 

رشد سنگین یارانه‌های پنهان تا ۶۳ میلیارد دلار

اما یکی از پر چالش ترین بخش‌های بودجه که در اصلاح ساختاری مورد تأکید است به یارانه‌های پنهان و آشکار با هزینه‌های سنگین تحمیل‌شده به دولت برمی‌گردد.

گزارشی که سازمان برنامه‌وبودجه در مورد یارانه‌های پنهان در سال ۱۳۹۷ از آن رونمایی کرد نشان داد که سالانه حدود ۹۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه در بخش بودجه‌ای، فرا بودجه‌ای و یارانه پنهان وجود داشته که از این رقم حدود ۶۰۰ هزار میلیارد تومان به حوزه انرژی، نفت و مشتقات آن اختصاص داشت که ۲۱۵ هزار میلیارد تومان آن متعلق به بنزین بود، همچنین ۳۰۰ هزار میلیارد به یارانه بودجه‌ای و فرا بودجه‌ای تعلق داشت.

این در حالی است که آخرین آماری که میر کاظمی - رئیس سازمان برنامه‌وبودجه دولت سیزدهم - در رابطه با وضعیت یارانه‌های پنهان اعلام کرد نشان داد که سالانه ۶۳ میلیارد دلار یارانه‌ در این بخش پرداخت می‌شود.

 بر این اساس، اگر حجم پرداخت یارانه پنهان با متوسط نرخ ۲۵ هزارتومانی دلار در سال جاری محاسبه شود به بیش از ۱۵۰۰ هزار میلیارد تومان یارانه پنهان در سال می‌رسد.

 

ارز ۴۲۰۰ که ماجرای خود را دارد

در کنار یارانه‌های سوخت، ازجمله یارانه پنهان سنگین پرداختی دولت در سال را می‌توان پرداخت ارز ۴۲۰۰ نام برد که سالانه حداقل هشت میلیارد دلار برای ورود هفت‌قلم کالا به همراه بخشی از دارو و تجهیزات پزشکی اختصاص پیدا می‌کند که با توجه به فاصله قابل‌توجه با نرخ بازار، یارانه و به عبارتی رانت سنگینی به همراه داشته و باوجود بحث‌های بسیار تاکنون ساماندهی نشده است، هرچند که ابن روزها در آستانه لایحه بودجه ۱۴۰۱ بار دیگر تأکید بر حذف ارز ۴۲۰۰ مطرح است.

 

یارانه‌های بی‌هدف نقدی با هزینه ۷۰ هزارمیلیاردی

در سوی دیگر، پرداخت یارانه نقدی وجود دارد که از سال ۱۳۸۹ یارانه ۴۵ هزار و ۵۰۰ تومانی در دستور کار بوده و سالانه حدود ۴۲ هزار میلیارد تومان بابت آن پرداخت‌شده است که مجموع آن طی این سال‌ها به حدود ۵۰۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد.

بااینکه هزینه‌ها و تبعات پرداخت عمومی یارانه نقدی کاملاً برای دولت مشهود و پارها در بودجه مکلف به غربالگری یارانه بگیران شده بود ولی نه‌تنها این اقدام صورت نگرفت، بلکه دولت در سال ۱۳۹۸ به دنبال افزایش قیمت بنزین یارانه نقدی دیگری تحت عنوان یارانه معیشتی اضافه کرد که سالانه حداقل ۳۰ هزار میلیارد تومان هم بابت آن می‌پردازد که مجموع یارانه نقدی پرداختی در هرماه را به ۷۰ هزار میلیارد تومان می‌رساند و تاکنون این روند اصلاح‌نشده است.

 بر این اساس، در معدود اقدام انجام‌شده برای کاهش پرداخت یارانه پنهان، بر یارانه نقدی افزوده‌شده و عملاً اصلاحی صورت نگرفته است.

 

دولت برنامه یارانه‌ای نداد

گرچه دولت جدید رسماً برنامه برای اصلاح نظام یارانه‌ای را اعلام نکرده ولی در اظهارات مسئولان مربوطه و نقدهایی که به وضعیت موجود یارانه‌ها مطرح می‌کنند به نظر می‌رسد تمایلی هم به ادامه روش فعلی نداشته باشند و ممکن است در بودجه سال آینده تغییراتی در این رابطه ایجاد شود.

 

پنج راهکار مجلس برای اصلاح سیاست‌های حمایتی بودجه

این در حالی است که اخیراً مرکز پژوهش‌های مجلس در بررسی که در مورد اصلاح ساختار بودجه داشته، در کنار بخش‌های مختلف به جریان یارانه‌ها و سیاست‌های حمایتی پرداخته و پنج پیشنهاد را به‌عنوان راهکار اصلاح سیاست‌های حمایتی اعلام کرده است.

 

اصلاح الگوی قیمت‌گذاری و ایجاد بازار برای بنزین

موضوع اول به اصلاح یارانه پرداختی به خانوارها برمی‌گردد که تصویب قانون جدید برای اصلاح الگوی قیمت‌گذاری و ایجاد بازار برای بنزین و حامل‌های انرژی مورد تأکید است؛ به‌طوری‌که قانون هدفمند کردن یارانه‌ها اصلاح و قانون‌گذاری جدید انجام شود.

 

مجوز مبادله سهمیه بنزین خانوار

براین اساس پیشنهادشده که اجازه مبادله سهمیه بنزین خانوار در بازار بنزین برحسب منفعت از آن با هدف بازاری کردن یارانه پنهان این بخش انجام شود و از سوی دیگر الگوی شکل‌گیری قیمت حامل‌های انرژی از طریق ایجاد بازار انرژی در کنار در نظر گرفتن سبد حمایتی مناسب اصلاح شود.

 

یارانه پرداختی به صنعت اصلاح شود

در رابطه با اصلاح سیاست‌های حمایتی موضوع دیگر اصلاح یارانه پرداختی به بخش صنعت است که اعلام‌شده باید قانون جدید به‌منظور اصلاح الگوی قیمت‌گذاری و بازار انرژی به تصویب برسد.

 این برنامه در دو بخش کوتاه‌مدت و میان‌مدت مورد تأکید قرارگرفته است؛ به‌طوری‌که در کوتاه‌مدت اصلاح قیمت سوخت و خوارک برخی صنایع انرژی بر و با حاشیه سود بالا ناشی از یارانه انرژی صورت بگیرد و در میان‌مدت الگوی شکل‌گیری قیمت حامل‌های انرژی از طریق ایجاد بازار انرژی در کنار در نظر گرفتن سبد حمایتی مناسب و حذف تدریجی سبد حمایتی اصلاح شود.

 

حذف دهک‌های پردرآمد با اطلاعات اقتصادی

هدفمندسازی یارانه‌های پرداختی فعلی نیز دیگر راهکار مرکز پژوهش‌های مجلس است که به‌عنوان برنامه کوتاه‌مدت مطرح‌شده و بر اساس آن استفاده بهینه از پایگاه‌های اطلاعات اقتصادی موجود جهت حذف دهک‌های پردرآمد از دریافت یارانه و پژوهش بهتر دهک‌های کم‌درآمد مورد تأکید قرار دارد.

در پیشنهاد مطرح‌شده یکپارچه‌سازی اقدامات دستگاه‌های حمایتی مطرح است که در این رابطه باید قانون جدید و دائمی مورد تصویب قرار بگیرد، در توضیح آن اعلام‌شده که اطلاعات افراد دریافت‌کننده حمایت توسط نهادهای حمایتی تجمیع و به اشتراک گذاشته شود.

 

نظام مالیاتی به‌نظام یارانه‌ای متصل شود

آخرین موضوع نیز اتصال نظام مالیاتی به‌نظام یارانه‌ای است که در قالب اصلاح قانون مالیات‌های مستقیم صورت می‌گیرد، در این راهکار اتصال نظام مالیاتی به‌نظام حمایتی به‌منظور کارآمد سازی سیاست‌های مبارزه با فقر و مبنا قرار گرفتن مجموع درآمد هر خانوار برای اخذ مالیات یا پرداخت یارانه مطرح‌شده است.

این مجموعه پیشنهاد‌های مرکز پژوهش‌های مجلس در رابطه با اصلاح نظام یارانه‌ای در قالب اصلاح ساختار بودجه است که در آستانه تدوین لایحه بودجه ۱۴۰۱ پیشنهاد و مطرح‌شده است، اما اینکه دولت در شرایط موجود چگونه در رابطه با تأمین منابع و کنترل هزینه‌ها در بودجه سال آینده و همچنین جریان پرداخت یارانه‌ها به‌ویژه یارانه‌های ارزی برای واردات کالاهای اساسی و ارز ۴۲۰۰ اقدام می‌کند و آیا می‌تواند در این مدت کوتاه باقیمانده تا ارائه بودجه ۱۴۰۱ نسبت به اصلاح ساختاری اقدامی صورت دهد جای سؤال دارد که باید مسئولان مربوطه به‌ویژه سازمان برنامه‌وبودجه به آن پاسخ دهند.

 

 انتهای پیام/

منبع : isna.ir

نظرات شما

capcha