خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 11963
۱۴۰۰/۰۷/۱۷ - ۱۳:۵۷

عمر بنی‌صدر تمام شد

عمر بنی‌صدر تمام شد
شایعه مرگ سید ابوالحسن بنی‌صدر برای اولین بار در دی ۱۳۹۹ در شبکه‌های اجتماعی نشر یافت و مدتی بعد توسط خبرگزاری‌های خارجی تکذیب شد، اما دومین خبر مرگ، حقیقت داشت. خانواده بنی‌صدر خود، خبر مرگ پدر را بر روی سایت شخصی او گذاشتند. آنان بدون اشاره به علت، محل مرگ را بیمارستان سالپتریهِ پاریس اعلام کردند.

به گزارش اس.بی پرس، امروز ۱۷ مهرماه ۱۴۰۰ عمر سید ابوالحسن بنی‌صدر در سن ۸۸ سالگی تمام شد.

 

چشم بر هم زدن

سید ابوالحسن با گوش نکردن به حرف پدرش آیت‌الله سید نصرت‌الله به‌جای حوزه علمیه به دانشگاه تهران رفت و لیسانس اقتصاد و حقوق اسلامی گرفت و با پیوستن به جبهه ملی، لیدر دانشجویان مخالف رژیم پهلوی شد و در قیام ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ مجروح شد و بهمن همان سال با حمایت احسان نراقی از مؤسسان بنیاد فرهنگ ایران، به فرانسه مهاجرت کرد و از دانشگاه سوربن، دکترای اقتصاد و سرمایه‌گذاری گرفت.

 

مراسم تشییع و خاک‌سپاری پدرش در سال ۱۳۵۰ زمینه آشنایی‌اش با سید روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب اسلامی را در تبعیدگاه ایشان در نجف اشرف، به وجود آورد. او هفت سال بعد با پرواز بوئینگ ۷۴۷ معروف به پرواز انقلاب به ایران برگشت و به‌عنوان اولین رئیس‌جمهور و نخستین فرمانده کل قوای ایران در نظام جدید سیاسی، مفتخر شد.

شکاف ایدئولوژیک بین او و نیروهای انقلاب به‌خصوص اعضای جریان رقیب یعنی حزب جمهوری اسلامی، رفته‌رفته موجب فاصله گرفتن او از کادر طلایی نظام جمهوری اسلامی و از دست دادن اعتماد رهبر انقلاب و مجلس شورای اسلامی شد.

پس از واقعه هفتم تیر و انفجار مقر حزب جمهوری اسلامی و شهادت دکتر سید محمد حسینی بهشتی و ۷۲ نفر از اعضای حزب با موضع‌گیری‌هایش نشان داد که دست در دست سازمان مجاهدین خلق - منافقین دارد.

او چند روز پس از پیروزی محمدعلی رجایی در دومین انتخابات ریاست جمهوری ایران همراه با مسعود رجوی با یک فروند بوئینگ ۷۰۷ با خلبانی سرهنگ معزی از فرودگاه مهرآباد گریختند و برای همیشه به فرانسه پناهنده شد.

 

رهبر فقید انقلاب اسلامی که از دوستان پدر سید ابوالحسن بنی‌صدر بود در اول تیر ۱۳۶۰ در دیدار با آحاد مردم تهران با ایشان با ناراحتی از این اتفاق خطاب به بنی‌صدر بیان کردند: «همۀ گروه‌ها، همۀ دوستان شما، از شما منفصل شدند الا این گروه‌هایی که می‌خواهند شما را آلت دست قرار بدهند و به مقاصد خودشان برسند. دوست‌های درجه اول شما پشت به شما کردند. گروه‌هایی که با شما بودند و برای شما شعار می‌دادند پشت به شما کردند و این دلیل این بود که شما قدرت سیاسی ندارید، بزرگ‌تر دلیل این است که انسان ۱۱ میلیون رأی را تباه کند. این گذشت و ناگوار گذشت، من نمی‌خواستم این‌طور بشود. لکن باز برای هر کس، هر کار بکند، جای توبه هست. درِ توبه باز است. رحمت خدا واسع است. شما توبه کن و یک‌قدم طرف خدا برو و پشت به هوای نفسانی بکن، خداوند می‌پذیرد تو را. آبروی تو را اعاده می‌دهد. حیثیت تو را اعاده می‌دهد.»

اما بنی‌صدر پس از پناهنده شدن به دولت فرانسه بر مواضع تندش علیه ایران افزود و با عمیق‌تر کردن شکاف فکری و سیاسی‌اش با مقامات ارشد ایران خود را در جناح اپوزیسیون ایران قرار داد.

سال‌ها از آن زمان گذشت و باز بنی‌صدر، خبرساز شد. شایعه خبر مرگ او در یک حادثه رانندگی برای اولین بار در دی ۱۳۹۹ در شبکه‌های اجتماعی منتشر شد و مدتی بعد توسط خبرگزاری‌های خارجی تکذیب شد، اما دومین خبر مرگ، حقیقت داشت. خانواده بنی‌صدر، خود خبر مرگ را بر روی سایت شخصی او گذاشتند. آنان بدون اشاره به علت، محل مرگ را بیمارستان سالپتریهِ پاریس اعلام کردند.

 

سید ابوالحسن

سید ابوالحسن دوم فروردین ۱۳۱۲ شمسی در روستای باغچه از توابع شهرستان کبودرآهنگ متولد شد. پدرش آیت‌الله سید نصرت‌الله معروف به صدرالعلمای همدانی و پدربزرگش سید صالح معروف به مجدالعلماء همدانی از روحانیون سرشناس استان همدان بودند. او دارای یک برادر به نام سید فتح‌الله بود. پدرش با سید روح‌الله موسوی خمینی سلام و علیک داشت. سید نصرالله او را به آموختن درس دین در مدارس علوم دینی تشویق کرد، اما او پس از گرفتن دیپلم از مدرسه شریعتی شهر همدان در آزمون دانشگاه تهران شرکت کرد و در رشته اقتصاد و حقوق اسلامی این دانشگاه پذیرفته شد و در همین رشته از دانشگاه تهران فارغ‌التحصیل شد.

سید ابوالحسن جوان پس از تأسیس مؤسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در سال ۱۳۳۷ چهار سال در این مؤسسه تحقیقاتی مهم دانشگاه مشغول کار شد. در هفتم شهریور ۱۳۴۰ در ۲۸ سالگی با عذرا حسینی دختر همسایه و همشهری‌اش ازدواج کرد و صاحب دو دختر و یک پسر شد. ازدواج فیروزه دختر ۱۷ ساله بنی‌صدر با مسعود رجوی سرکرده گروهک تروریستی منافقین به دلیل بالا گرفتن اختلافات سیاسی سید ابوالحسن و مسعود، به‌اجبار پدر به طلاق منجر شد.

 

روزگار سیاسی

علاقه بنی‌صدر به دکتر محمد مصدق و نگرش سیاسی او موجب پیوستنش به جبهه ملی شد. بنی‌صدر جوان مسئول سازمان دانشجویی جبهه ملی در دانشگاه تهران و نماینده دانشجویان دانشکده حقوق دانشگاه تهران در کنگره جبهه ملی ایران در سال ۱۳۴۱ بود. او نماینده جمع کوچکی از دانشجویان ضد رژیم بود که به دلیل مواضع و فعالیت‌های سیاسی ضد شاه دو بار به زندان‌های رژیم افتاد. گرایش‌ها و فعالیت‌های سید ابوالحسن موجب حضورش در تظاهرات خونین ۱۵ خرداد ۱۳۴۲ و مجروحیتش شد.

بنی‌صدر پاییز ۱۳۴۲ با حمایت و همراهی احسان نراقی یکی از مؤسسان بنیاد فرهنگ ایران، کشور را به مقصد فرانسه ترک کرد و تحصیلات عالیه خود را در دانشگاه سوربن ادامه داد و مدرک دکترای اقتصاد و سرمایه‌گذاری گرفت. او به دو زبان عربی و فرانسوی تسلط داشت.

بری رابین در کتاب مشهور تجربه آمریکایی و ایران می‌نویسد: «در پاریس او به کتاب و مکتب «کوچک زیباست» علاقه‌مند شد. کتابی که از صنایع کوچک و دخالت مردمی در اقتصاد و حمایت از تولیدهای خرد دفاع می‌کرد. تأثیر از این مکتب در کتاب‌های اقتصادی او مشهود است.»

 

در آغوش انقلاب

با ارتحال آیت‌الله سید نصرالله بنی‌صدر در سال ۱۳۵۰ در نجف اشرف، سید ابوالحسن ۳۸ ساله و سایر دوستان و اقوام پدر برای تشییع پیکر به نجف رفتند و بنی‌صدر پسر در جریان مراسم‌های تشییع و خاک‌سپاری با سید روح‌الله خمینی روبرو شد و به‌تدریج در شمار همراهان و دوستداران امام در آمد.

مایکل اکسورثی در کتاب مشهور «ایران انقلابی» نوشت: رابطه بنی‌صدر با آیت‌الله خمینی در آن سال‌ها مانند رابطه پدر و پسری بود. عقاید اقتصادی و سیاسی بنی‌صدر، اما بیش از آن‌که به آیت‌الله خمینی نزدیک باشد شباهت به نظریات سید محمدباقر صدر در کتاب اقتصادنا داشت.

او در آن سال‌ها تحت تأثیر چند مکتب فکری - سیاسی مختلف و گاه متعارض بود. ناسیونالیسم نهضت آزادی، اسلام‌گرایی و اقتصاد اسلامی از نوع تفکرات شهید صدر، پروتستانتیسم اسلامی دکتر شریعتی، کتاب «کوچک زیباست» شوماخر و سوسیالیست‌های تخیلی دهه‌های ۱۹۷۰ اروپا البته تأثیر دکتر علی شریعتی در اندیشه و دیدگاه‌های اقتصادی بنی‌صدر نیز مشهود بود.

بنی‌صدر پس از ورود به ایران در تاریخ ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ و برگزاری جلسات سخنرانی در دانشگاه صنعتی شریف با حکم امام خمینی تا پایان مأموریت شورا عضو شورای انقلاب اسلامی شد. او مدتی بعد معاون وزیر اقتصاد و دارایی شد و در پی استعفای دسته‌جمعی دولت موقت دکتر مهدی بازرگان سپس به سمت وزیر اقتصاد و دارایی منصوب شد.

با قبول استعفای دولت موقت از سوی امام خمینی، شورای انقلاب مسئول برگزاری انتخابات ریاست جمهوری شد. ۹۶ نفر نامزد انتخابات ریاست جمهوری شدند.

اصلی‌ترین رقیب او یعنی حزب جمهوری اسلامی به علت تأکید آیت‌الله خمینی بر دوری روحانیون از امور اجرایی نتواست کاندیدای قدرتمندی برای رقابت با بنی‌صدر معرفی کند و کاندیدای موردحمایت حزب جمهوری اسلامی یعنی جلال‌الدین فارسی که افغانی الاصل بود به علت منع قانونی از انتخابات ریاست جمهوری کناره گرفت. از سوی دیگر جامعه روحانیت مبارز از نامزدی بنی‌صدر حمایت کرد. بنی‌صدر البته پس از دیدار با امام خمینی نامزدی خود در انتخابات ریاست جمهوری را اعلام کرد.

در میان تائید صلاحیت شدگان سید ابوالحسن بنی‌صدر با حدود ۱۱ میلیون رأی پنجم بهمن‌ماه ۱۳۵۸ با کسب ۷۶ درصد آرا شرکت‌کنندگان، اولین رئیس‌جمهور ایران شد.

اکسورثی علت پیروزی بنی‌صدر در انتخابات را روحانی بودن پدر و جد او، حمایت رهبر فقید انقلاب اسلامی، تأکید امام مبنی بر دوری روحانیون از مناصب اجرایی در ماه‌های ابتدایی پیروزی انقلاب و تحصیلات عالیه اقتصادی بنی‌صدر دانست.

سه هفته بعد از پیروزی بنی‌صدر در ریاست جمهوری، امام خمینی مسؤولیت فرماندهی کل قوا را نیز بر عهده او گذاشتند.

با برگزاری انتخابات نخستین دوره مجلس شورای اسلامی در اسفند ۱۳۵۸ حزب جمهوری اسلامی اکثریت مجلس را در دست گرفت. کنت کاتزمن دلیل مخالفت حزب جمهوری اسلامی با بنی‌صدر را دو عامل دانست. اول، مخالفت بنی‌صدر با حضور روحانیون در امور اجرایی و ترکیب دولت و دوم، حمایت او از سازمان مجاهدین خلق. تنش جدی بین حزب جمهوری اسلامی و بنی‌صدر در معرفی نخست‌وزیر به مجلس شورای اسلامی اتفاق افتاد. مجلس تمامی پیشنهادهای بنی‌صدر برای نخست‌وزیری را رد کرد و نهایتاً با تشکیل شورایی مشترک میان مجلس و دولت، محمدعلی رجایی به سمت نخست‌وزیر انتخاب شد، تصمیمی که باوجود مخالفت بنی‌صدر اجرایی شد.

تنش بین او و رقبایش به انتخاب اعضای کابینه کشیده شد و البته با آغاز جنگ، مخالفت بنی‌صدر با نیروهای انقلابی به‌ویژه بی‌توجهی عمدی او به تأمین نیازهای رزمندگان در جبهه‌های جنگ به‌خصوص مخالفت سرسختانه با فرماندهان سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در اولین ماه‌های شروع جنگ تحمیلی اصلی‌ترین دلیل کاهش سریع محبوبیت او و عزل بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا و توقیف ارگان او روزنامه انقلاب اسلامی، بود.

ادامه تنش بین بنی‌صدر و نیروهای انقلاب به سخنرانی او در سالگرد درگذشت دکتر محمد مصدق در دانشگاه تهران منجر شد. او در این مراسم بدون ارائه هرگونه سند مستندی مدعی شکنجه زندانیان در زندان‌های کشور شد که این سخنرانی حاشیه‌های زیادی به دنبال داشت ازجمله تظاهرات حامیان و مخالفان بنی‌صدر در ۱۴ اسفند ۱۳۵۸ بود. در آن مراسم حامیان بنی‌صدر تصاویری از مرحوم محمد مصدق و آیت‌الله محمود طالقانی و آیت‌الله سید کاظم شریعتمداری در دست داشتند و مخالفان او تصاویر بزرگی از امام خمینی در دست گرفته بودند.

پنج روز پس از عزل سید ابوالحسن بنی‌صدر از فرماندهی کل قوا، مخالفان او در تاریخ ۲۵ خرداد ۱۳۶۰ تظاهرات اعتراضی گسترده‌ای در تهران و برخی شهرهای کشور برگزار کردند و خواستار محاکمه و اعدام او شدند. ۲۶ خرداد طرح دوفوریتی برخی نمایندگان مجلس برای سلب کفایت سیاسی رئیس‌جمهور در مجلس به جریان افتاد و با تصویب کلیات آن شور دوم طرح در صحن علنی مجلس به جریان افتاد و پنج روز بعد در تاریخ ۳۱ خرداد با اکثریت قاطع آراء عدم‌کفایت سیاسی بنی‌صدر به تصویب مجلس رسید و بااطلاع امام از این تصمیم مجلس، حکم عزل او از ریاست جمهوری نیز از سوی ایشان صادر شد.

پس از عزل او از ریاست جمهوری شورای سه‌نفره ریاست جمهوری متشکل از اکبر هاشمی رفسنجانی، سید عبدالکریم موسوی اردبیلی و محمدعلی رجایی برای اداره کشور تشکیل شد و محمدرضا مهدوی کنی به‌عنوان پیشنهاد این شورا معرفی شد.

 

 

در دامن منافقین

بعد از عزل بنی‌صدر از همه مناصب سیاسی خود در نظام جمهوری اسلامی ایران تنها گروهی که پذیرای او شد، گروهک تروریستی منافقین بود. اعضای سازمان مجاهدین در زمستان ۱۳۶۰ در اعتراض به عزل بنی‌صدر دست به تظاهرات خیابانی زدند و خواستار سرنگونی حکومت نوپای سیاسی ایران شدند.

پس از واقعه هفتم تیر و بمب‌گذاری مقر حزب جمهوری اسلامی و شهادت دکتر سید محمد حسینی بهشتی، بنی‌صدر به‌صورت علنی وارد مبارزه مسلحانه با نظام جمهوری اسلامی شد. چند روز پس از برگزاری انتخابات ریاست جمهوری و پیروزی محمدعلی رجایی، بنی‌صدر همراه با مسعود رجوی با یک فروند بوئینگ ۷۰۷ که سرهنگ معزی از فرودگاه مهرآباد ربود از کشور گریختند و به فرانسه پناهنده شدند.

با فرار بنی‌صدر از ایران، همسر او عذرا حسینی بازداشت شد اما با دستور مستقیم آیت‌الله سید محمد بهشتی و اقدام سید عبدالکریم موسوی اردبیلی از زندان آزاد شد.

منابع:

صحیفه امام، جلد ۱۴. ص ۴۹۳

ایران و رهبرانش، کنت کاتزمن

اقتصاد توحیدی، ابوالحسن بنی‌صدر

تجربه آمریکایی و ایران، نوشته بری رابین

ایران انقلابی، نوشته مایکل اکسورثی/ انتشارات پنگوئن

درس تجربه، خاطرات ابوالحسن بنی‌صدر/گفت‌وگو با حمید احمدی/ انجمن مطالعات و تحقیقات تاریخ شفاهی ایران در برلین

 به فرانسه پناهنده شد.

 

 انتهای پیام/

منبع : isna.ir

نظرات شما

capcha