خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 14009
۱۴۰۰/۱۰/۲۰ - ۰۹:۳۲

دو قدم تا خشک‌سالی کامل در سیستان و بلوچستان

دو قدم تا خشک‌سالی کامل در سیستان و بلوچستان
در شرایط کنونی، سیستان و بلوچستان در حساس‌ترین و بااهمیت‌ترین نقطه از شرایط خشک‌سالی ایستاده است.

به گزارش اس.بی پرس، خشک‌سالی‌های که در چند سال اخیر و دهه‌های گذشته، بر گستره بی‌جان سیستان و بلوچستان که درگیر تنش‌های آبی است، جاندارشدن بیابان را به دنبال داشته است.

 

چالشی به وسعت سیستان و بلوچستان

به گفته حیدری، مدیرکل سازمان هواشناسی سیستان و بلوچستان، بر اساس شاخص بارش، تبخیر و تعرق استاندارد شده یک سال؛ تا پایان آبان سال جاری ۹۳٫۸ درصد مساحت این استان تحت تأثیر خشک‌سالی است.

واقعیت هم همین است، ۹۳.۸ درصد سرزمین نخل و آفتاب با پدیده خشک‌سالی و به دنبال آن بیابان‌زایی دست‌به‌گریبان است. هنگامی مساحت جغرافیایی مردمان سیستان و بلوچستان از شمال آن یعنی از زابل، هیرمند و زهک تا جنوب، چابهار و کنارک و دشتیاری، به‌عنوان تصویری در مقابل چشم می‌گذاریم، این موضوع (۹۳٫۸ درصد) بیشتر خودنمایی می‌کند.

از دریاچه هامون گرفته با همه تشنگی‌اش و تهی بودن چاه نیمه‌های از دست رنج حق آبه رودخانه هیرمند تا بی‌تابی دائمی دریاچه جازموریان واقعیتی از این بحران، در سیستان و بلوچستان است.

وحید پور مردان، مدیرکل حفاظت محیط زیست سیستان و بلوچستان در خصوص علت خشک‌سالی سیستان بلوچستان می‌گوید: بارش کم، ایجاد سد یا بند خاکی، پوشش گیاهی ضعیف، تغییرات اقلیمی و فعالیت‌های انسان‌ها در زمینه کشاورزی صیادی و دام‌پروری باعث ایجاد خشک‌سالی با شدت بالا در منطقه شده است.

 

کم‌بارشی طولانی در سیستان و بلوچستان

قهر طولانی‌مدت آسمان با زمین رنجور و خسته از تغییرات اقلیمی سیستان و بلوچستان، قدمتی به درازای بیش از چهل سال دارد.

پاکزاد مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان می‌گوید: میانگین بارندگی سالیانه سیستان و بلوچستان ۱۱۰ میلی‌متر بوده در حالیکه متوسط کشوری ۲۵۰ و متوسط جهانی ۷۵۰ میلی‌متر است.

بخشی از ایجاد شرایط کنونی در این استان، دست رنج همین بی‌مهری‌های اقلیمی در کشور و منطقه است.

به گفته قاسمی مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب سیستان و بلوچستان، با توجه به نداشتن بارندگی در پاییز و زمستان سال ۱۳۹۹، از ابتدای سال ۱۴۰۰ تنش‌های آبی در سطح شهر‌ها و روستا‌های استان سیستان و بلوچستان به‌شدت افزایش پیدا کرد.

اشاره به این نکته در اینجا خالی از لطف نیست که بدانیم سیستان و بلوچستان سرزمینی بیابانی تا نیمه بیابانی است؛ اما دانستن همین نکته هم برای برنامه‌ریزی برای کاهش اثرات خشسکالی و بیابان‌زایی در این استان، حائز اهمیت است.

 

تالاب خشکیده هامون در عطش آب

مدیرکل حفاظت محیط‌زیست سیستان و بلوچستان گفت: هیچ آبی از رودخانه هیرمند وارد کشورمان نشده است و تنها مقداری آب وارد هامون سابوری شده است.

میرشکار گفت: تمامی رود‌های غربی افغانستان وضعیتی سیلابی به خود گرفته و برخی از آن‌ها همچون خوسپاس رود به تالاب هامون پوزک ریخته‌اند و همچنین یک‌سوم هامون سابوری در کشور افغانستان آبگیری شده است. از طرفی به علت شدت وزش باد بخشی از این سیلاب از شمال سیستان وارد تالاب هامون سابوری ایران شده و تا محدوده تختک درد دل پخش شده است.

وی با اشاره به وضعیت آبی رودخانه هیرمند و سد کمال‌خان گفت: حدود ۵۰ درصد دریاچه سد کمال‌خان در کشور افغانستان آبگیری شده است و رسیدن این آب به سیستان در گرو همکاری کشور افغانستان است و در صورت انحراف آب به سمت گودزره، آبی به سیستان روانه نخواهد شد.

میرشکار با تأکید بر اهمیت دیپلماسی آب گفت: موضوع دیپلماسی آب به‌طورجدی در برنامه‌های کاری سازمان حفاظت محیط زیست، وزارت نیرو، وزارت امور خارجه و همچنین استانداری سیستان و بلوچستان قرار دارد و امیدواریم حق آبه ایران از رودخانه هیرمند را دریافت کنیم.

 

چاره حل بحران خشک‌سالی و بیابان‌زایی در سیستان و بلوچستان چیست؟

حیدری، مدیرکل هواشناسی استان سیستان و بلوچستان با اشاره به اینکه عمده مساحت جدید درگیر خشک‌سالی در شهرستان‌های نیمروز و ایرانشهر قرار دارد، گفت: بر اساس شاخص SPEI، ۱۰ ساله هواشناسی؛ همه ۲۶ شهرستان سیستان و بلوچستان درگیر درجات مختلف خشک‌سالی هستند که مساحت خشک‌سالی در پنج شهرستان دلگان، زابل، فنوج، قصرقند و نیکشهر ۱۰۰ درصد است.

عملیات تثبیت شن و بیابان‌زدایی در سطح سیستان و بلوچستان از سال ۱۳۴۸ شروع شده و همچنان ادامه دارد.

اما آنچه در سال‌های گذشته بر اساس گفته‌های پاکزاد مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان کمتر موردتوجه قرار گرفته، تخصیص بهینه آب برای توسعه فعالیت‌های منابع طبیعی با رویکرد افزایش پوشش گیاهی در سطح وسیعی از اراضی ملی به‌خصوص در کانون بحرانی برداشت ماسه‌های روان است.

اجرای طرح کاداستر اراضی، مالچ پاشی، نهال‌کاری، آبخیزداری، پخش سیلاب بخشی از تأثیرات خشک‌سالی را در منطقه کاهش می‌دهد.

اما اشاره به این نکته که سیستان و بلوچستان وسعت زیادی دارد که اجرای کامل موارد اشاره شده در همه استان، نزدیک به محال است.

به گفته پاکزاد مدیرکل منابع طبیعی و آبخیزداری سیستان و بلوچستان ۳۴ کانون بحرانی گرد و خاک با گستره ٢ میلیون و ۵٠٠ هزار هکتار با بیشترین فرسایش بادی و خاکی در منطقه وجود دارد که فعالیت‌های منابع طبیعی را تحت تأثیر خود قرار داده است.

با مدیریت هدفمند و رفتن به سراغ کانون‌های این بحران، در گام نخست مقابله جدی با گسترش بیابان‌زایی در سیستان و بلوچستان خواهد شد و در گام بعدی راهکاری برای بیابان‌زدایی این منطقه می‌شود.

 

رسانه‌های سیستان و بلوچستان در خدمت آگاهی بخشی

از نظر بسیاری از صاحب‌نظران علوم اجتماعی و ارتباطات، آموزش زیست‌محیطی و توسعه فرهنگی شاید از مهم‌ترین کارکرد‌های وسایل ارتباط‌جمعی باشد.

به اعتقاد آنان این وسایل در جوامع کنونی با ایجاد چارچوب‌های تجزیه و نگرش‌های کلی فرهنگی، افراد را در تفسیر و سازمان‌دهی اطلاعات یاری می‌دهند و شیوه‌هایی را پی‌ریزی می‌کنند که افراد به‌وسیله آن‌ها بتوانند زندگی اجتماعی را تفسیر کنند (کلهر، ۱۳۹۴، ص. ۱۰۹).

نقش ­رسانه‌ها در شکل‌گیری آگاهی عمومی در مورد محیط‌زیست به‌عنوان مثال آگاهی از تغییرات اقلیمی جهانی و اقدامات مرتبط با آن بسیار مهم است.

رسانه­‌ها نه‌تنها رویداد­های زیست‌محیطی را گزارش می‌دهند بلکه به افراد این امکان را می‌دهند تا از نحوۀ پاسخگویی مسئولان نیز مطلع و آگاه شوند.

(این پاسخگویی می‌تواند اقدامات را نیز شامل شود) و اینکه چه‌کارهای باید انجام دهند تا مشکلات زیست‌محیطی کمتر شود...

رسانه­‌ها همچنین کمک می‌کنند تا مردم از تلاش‌ها و اقدامات گسترده صورت گرفته برای محافظت از محیط‌زیست آگاه شوند.

 

نکته پایانی

رسانۀ تلویزیون و رادیوی سیستان و بلوچستان با انتشار اطلاعات و اخبار مربوط به خشک‌سالی و بیابان‌زایی در قالب فراورده‌های خبری مانند مصاحبه، خبر کوتاه و به‌خصوص گزارش‌های خبری، می‌تواند بر تعاملات روزانه افراد نسبت به توجه آن‌ها به مسائل این حوزۀ فراگیر زیستی تأثیر بگذارد.

 

 انتهای پیام/

منبع : yjc.news

نظرات شما