خبرگزاری مردمی سیستان و بلوچستان


کد: 15047
۱۴۰۰/۱۲/۰۷ - ۱۰:۴۹
رضا نصری پاسخ داد:

حمله روسیه به اوکراین چه تأثیری بر «مذاکرات وین» دارد؟

حمله روسیه به اوکراین چه تأثیری بر «مذاکرات وین» دارد؟
یک کارشناس ارشد مسائل بین‌الملل با بیان اینکه تأثیر جنگ اوکراین بر مذاکرات وین به دو عامل بستگی دارد اظهار کرد: اول اینکه باید دید «مذاکرات وین» هم‌اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد و دوم اینکه بحران اوکراین به چه میزان عمق و شدت پیدا می‌کند.

روسیه با حمله به اوکراین درصدد بازسازی معماری امنیتی خود در برابر قدرت‌های غربی است

به گزارش اس.بی پرس، رضا نصری در گفت وگویی در مورد علت اصلی حمله روسیه به اوکراین چیست؟ گفت: می‌گویند در نواحی مرزی روسیه پیرمردها و پیرزن‌هایی هستند که شب‌ها پای خاطرات پدر و مادرهایشان از حمله ناپلئون به شهرشان می‌نشستند و خود نیز شب‌ها برای نوه‌هایشان از حمله هیتلر خاطره گفته‌اند! این جمله بیانگر نوع نگاه روس‌ها به مقولهٔ «امنیت» است.

وی ادامه داد: در واقع، نگاه روسیه به امنیتش یک نگاه ‌«جغرافی‌محور» و «تاریخ‌محور» است. به این معنا که روسیه - به دلیل تجربیات تاریخ - امنیت خود را در گرو ایجاد «منطقه حائل» در نواحی مرزی خود - به‌ویژه در مرز غربی با اروپا - می‌داند. این حساسیتی است که از پایان جنگ سرد تاکنون، سازمان ناتو و کشورهای غربی نه‌تنها رعایت نکرده‌اند، بلکه با توسعه قلمرو خود - که یک «قلمرو نظامی» است - با بی‌پروایی تمام برخلاف آن اقدام کرده‌اند. روسیه با حمله به اوکراین - ولو با روشی خلاف قانون - درصدد بازسازی معماری امنیتی خود در برابر قدرت‌های غربی است.

این استاد دانشگاه افزود: اگر ریشه‌ای‌تر به موضوع نگاه کنیم، علت این رویکرد غربی‌ها به روسیه نگاهی‌ است که خود به مقولهٔ «اروپا» دارند. در واقع، در محافل سیاست خارجی و علوم استراتژیک دو نگاه کُلی به «اروپا» مطرح است. یک نگاه «اتحادیه‌محور» است؛ یعنی نگاهی که هستهٔ قاره اروپا را «اتحادیه اروپا» می‌داند و شرط برخورداری از مواهب و امنیت جمعی منتسب به آن را پیروی از موازین و هنجارهای این سازمان می‌دانند. در این رویکرد، ملاحظات و رهنمودهای آمریکا محور اصلی و محرک تصمیمات استراتژیک اتحادیه است و سازمان ناتو نیز بازوی اجرایی آن است. به‌عبارت‌دیگر، در این رویکرد روسیه صرفاً یک رقیب یا یک دشمن تلقی می‌شود.

 نصری ادامه داد: نگاه دوم نگاهی است که به «اروپای بزرگ» یا Europe boréale شهرت دارد. نگاهی است که اروپا را از شهر برِست (Brest) در منتهی‌الیه فرانسه تا شهر ولادیوستوک (Vladivostok) در منتهی‌الیه روسیه تلقی می‌کند و روسیه را جزء جدایی‌ناپذیری از این قاره می‌خواند. طبیعتاً، در این نگاه، روسیه یک «شریک» و «متحد» تلقی می‌شود که در چارچوب امنیت جمعی اروپا جایگاه خود را دارد. به همین خاطر هم ایالات‌متحده رویکرد دوم را نمی‌پسندد و به اروپایی «اتحادیه‌محور» با عاملیت «ناتو» به فرماندهی خود گرایش دارد. غلبه این رویکرد موجب شده روسیه نیز به جای اینکه متحدین خود را در اروپا جستجو کند، به دنبال اتحاد با چین است و این وضعیت زمینه را برای یک «برخورد بزرگ» میان قدرت‌ها - که عده‌ای آن را جنگ سوم جهانی می‌خوانند - هموار کرده است.

 

رویکرد تهاجمی مسکو در نهایت به نفع هیچ‌کس نیست، حتی خود روسیه

 رضا نصری در پاسخ به این سؤال که عده‌ای از تحلیل گران این ادعا را مطرح می‌کنند که علاوه بر موضوعات امنیتی و نگرانی روسیه از گسترش نفوذ ناتو به مرزهای این کشور با عضویت اوکراین به این سازمان بین‌المللی، در واقع پوتین به دنبال احیای شوروی سابق و حتی روسیه تزاری است، نظر شما دراین‌ارتباط چیست؟ تصریح کرد: حقیقت این است که عزم روسیه در محافظت از امنیت خود یک جنبه تهاجمی پیدا کرده است. این رویکرد تهاجمی هم - که هم ناقض حقوق بین‌الملل و هم مستعد سوء محاسبه و هم بروز حوادث غیرقابل‌پیش‌بینی و خطرناک است - در نهایت به نفع هیچ‌کس نیست. نه به نفع خود روسیه است، نه به نفع اروپاست، نه به نفع آمریکاست و نه به نفع صلح جهانی است. به همین خاطر، بهترین سیاست در این مقطع تشویق طرفین به تلاش برای یافتن یک راه‌حل سیاسی است.

 

تنها ابزاری که آمریکا و غرب علیه روسیه در دست دارند «تحریم» است

ین کارشناس ارشد روابط بین‌الملل در پاسخ به این سووال که نوع عملکرد آمریکا و غرب در ارتباط با این حمله چه طور ارزیابی می‌کنید آیا صرفاً اعمال تحریم‌های گسترده علیه مسکو می‌تواند باعث توقف اقدامات روسیه شود؟ و به‌طورکلی نوع اقدامات آن‌ها چه تأثیری در ایجاد این جنگ داشت؟ خاطرنشان کرد: در عمل، تنها ابزاری که آمریکا و غرب علیه روسیه در دست دارند، «تحریم» است. معتقدم روسیه نیز تأثیرات تحریم‌ را پیشاپیش محاسبه کرده است؛ یعنی با احتساب این زیان‌های اقتصادی است که دست به اقدامات خود در اوکراین زده است. اصولاً، تاریخ نیم‌قرن گذشته نشان داده «تحریم» - علیرغم آسیبی که به اقتصاد و مردم عادی می‌رساند - تأثیری بر تصمیمات کلان و حیاتی کشورها ندارد. هیچ کشوری امنیتش را برای رفع تحریم معامله نمی‌کند. کمااینکه ایران نیز هرگز حاضر نشده - و نخواهد شد برنامه موشکی و توان دفاعی خود را - در ازای رفع تحریم معامله کند. در مورد روسیه نیز این اصل صدق می‌کند. این نکته‌ای‌است که لازم است غربی‌ها بالاخره متوجه شوند.

 

حمله روسیه به اوکراین، چه تأثیری بر «مذاکرات وین» خواهد گذاشت؟

نصری در پاسخ به این سؤال که به نظر وی این تحولات چه تأثیری بر مذاکرات احیای برجام و رفع تحریم‌ها خواهد داشت؟ اظهار کرد: اینکه بحران اوکراین چه تأثیری بر مذاکرات وین دارد به دو عامل بستگی دارد:‌ یکی اینکه مذاکرات وین هم‌اکنون در چه مرحله‌ای قرار دارد؟ یعنی اگر مذاکره به مراحل نهایی خود رسیده، احتمال اینکه بحران اوکراین بر آن تأثیر نگذارد بیشتر است؛ اما اگر هنوز مسائل جدی و زمان‌بری باقی‌مانده، احتمال اینکه طرفین غربی و روسی در بلندمدت بر سر آن‌ها توافق کنند کم‌تر است. دوم اینکه بحران اوکراین چقدر عمق و شدت پیدا کند. اگر بحران اوکراین به فجایع انسانی، برخورد نظامی میان نیروهای غربی و روسی یا حادثه مهمی منجر شود، احتمال همکاری طرفین در وین کم‌تر خواهد شد.

نصری با بیان اینکه در این راستا،‌ موضع ایران در این بحران از اهمیت خاصی برخوردار است. اظهار کرد: در واقع، به قول انگلیسی‌زبان‌ها ایران «بین یک سنگ و یک جسم سخت‌گیر کرده است»! نه صلاح است همسایه لجام‌گسیخته را برنجاند، نه با حمایت بی قید و شرط از او برای خود در حین مذاکرات هزینه بتراشد. در اصل،‌ باید ایران موضعی اتخاذ کند که از یک‌سو ملاحظات متضاد روسیه و اوکراین را در نظر داشته باشد و از سوی دیگر بر منافع راهبردی، سیاسی و اقتصادی ایران نیز لطمه نزند. به‌عبارت‌دیگر، ایران باید - به‌جای اتخاذ یک موضع صرفاً سیاسی - موضعی مبتنی بر حقوق بین‌الملل و اصول پایه‌ای منشور سازمان ملل مطرح کند؛ یعنی بگوید واکنش خشونت‌آمیز به اقدامات تحریک‌آمیز و بی‌پروای ناتو را نمی‌پسندند و در این راستا نیز راه‌حل عملی پیشنهاد کند.

 

چه پیشنهادی ایران می‌تواند به روسیه و ناتو برای پایان اوکراین بحران بدهد؟

وی تصریح کرد: معتقدم لازم است ایران رسماً پیشنهاد دهد میان روسیه و کشورهای غربی معاهده‌ای منعقد شود که در آن ناتو متعهد شود در ازای پایان ادعاهای سرزمینی روسیه، روند توسعه اعضایش را متوقف سازد؛ و بلکه حتی به مرزهای جولای ۱۹۹۱ (تاریخ انحلال پیمان ورشو) عقب‌نشینی کند. حداقل کارکرد این پیشنهاد این است که به ایران اجازه می‌دهد - به جای سوگیری در این دعوا - یک موضع اصولی و قانون‌محور اتخاذ کند.

نصری تأکید کرد: توجه داشته باشیم که در سال‌های اخیر عمده استدلال ایران علیه آمریکا در قضیه برجام، مبتنی بر «غیرقانونی بودن» رفتار آمریکا بوده است. جدا از سایر ملاحظات، در چنین بستری،‌ صلاح نیست ایران از رفتار غیرقانونی روسیه بدون هیچ ملاحظه و قید و شرطی حمایت کند.

 

 انتهای پیام/

منبع : isna.ir

نظرات شما